• Günlük İhtiyaç Nedir?
• Beslenme Etiketlemesi ile İlgili Referans Değerler
• Gıda Ambalajları Üzerindeki Tablolar
• Vitamin ve Mineraller İçin Özel Tablolar
• Enerji Değeri
• Besin Öğeleri
• Günlük Tüketim Miktarı ve Günlük İhtiyacı Karşılama Oranları
• Besin Öğeleri İçin Günlük Tüketim Önerileri
• Enerji ve Besin Değeri Tablolarının Karşılaştırılması
• Migros Besin Değeri Etiketi

Beslenme, insanın büyümesi ve gelişmesi (anne karnında ve daha sonra) sağlıklı ve üretken olarak yaşamını sürdürmesi için gerekli olan besinlerin alınmasıdır. Sağlıklı büyüme ve gelişme ve özellikle zeka gelişimi için yeterli ve dengeli beslenme şarttır. Beslenme, dokuların yenilenmesini ve bağışıklık sisteminin sağlıklı olarak çalışmasını sağlar.Yetersiz ve dengesiz beslenme vücut direncini azalttığında hastalıklara yakalanma olasılığı artmakta ve hastalıklar ağır seyretmektedir. Yeterli ve dengeli beslenme, iş yaşamında da verimlilik ve üretkenlikte önemli rol oynar.

Yeterli ve dengeli beslenme, besinlerin vücudumuzun gereksinimi kadar enerji, karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve mineralleri sağlayacak miktarlarda alınmasıdır.

Besinlerin bileşiminde değişik miktarda 'besin öğesi' dediğimiz kimyasal moleküller bulunmaktadır. Her insanın büyüme, gelişme ve sağlıklı olarak yaşamını sürdürebilmesi için vücudunu dirençli tutacak ve gün içinde harcanan enerjinin geri kazanılmasını sağlayacak besin öğelerine ihtiyacı vardır.

Peki vücudumuzun gereksinim duyduğu miktar ne kadardır? Günlük ihtiyaç adı altında ifade edilen değerler her insan için farklılık göstermektedir. 4 yaşında bir çocuktan 18 yaşında bir gence ve 50 yaşında bir yetişkine kadar, günlük ihtiyaçlar besin öğesi ve enerji bazında değişmektedir. Günlük ihtiyaçların farklı olmasında yaş kadar cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktivitenin boyutu gibi faktörlerin de büyük etkisi bulunmaktadır.

Şekil 1 'de, fiziksel aktiviteye bağlı olarak çeşitli mesleklerde ve spor aktivitelerinde harcanan enerji miktarına yönelik örnekler yer almaktadır.

Kaynak: FDA

Kaynak: USDA (United States Department of Agriculture)

* Düşük Derecede Aktif: Günlük aktiviteleri dışında, 30 dakikadan daha az olmak kaydıyla orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme
** Orta Derecede Aktif: Günlük aktiviteleri dışında 30 ila 60 dakika arasında orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme
*** Yüksek Derecede Aktif: Günlük aktiviteler dışında 60 dakikadan daha fazla olmak kaydıyla orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme

Şekil 4’deki günlük kalori değerleri, kişilerin yaş, cinsiyet ve fiziksel aktiviteleri dikkate alınarak belirlenmiştir. Tablo, kendinize en yakın günlük kalori değerini yaklaşık olarak belirlemenizde size yardımcı olacaktır. Ancak unutulmamalıdır ki, günlük enerji ihtiyacı bu faktörler dışında boy ve kilo gibi fiziksel özelliklere bağlı olarak da değişebilmektedir. Bu nedenle, sizin için en uygun günlük kalori ihtiyacı uzman bir doktor tarafından belirlenmelidir.

*Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)

Şekil 5’de Migros 1.lt Yağlı Süte ait Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu görülmektedir. Enerji ve Besin Öğeleri Tablosunda ilk olarak, enerji ve besin öğesi bilgileri için referans alınan ürün miktarına dikkat edilmelidir. Tabloda verilen besin değerleri ürünün 100 gramı, 100 mililitresi, porsiyonu ve/veya paketi için geçerli olabilir. Bununla birlikte, günlük alım miktarımızı hesaplarken, tükettiğimiz miktarı dikkate almalı, değerleri bu ölçekler üzerinden hesaplamalıyız.

Kaynak: FDA

*Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)

Şekil 9’da Migros Üzüm Pekmezi’ne ait Enerji ve Besin Değeri Etiketleri Tablosu’nun besin öğeleri ile ilgili bölümü yer almaktadır. Tablonun ilk sütunu, ürün içinde yer alan besin öğelerini, ikinci sütunu ürünün 100 g.’ı içindeki besin öğelerinin miktarını, 3. sütun ürünün bir porsiyonu (15 g – Bir Yemek Kaşığı) içindeki besin öğesi değerlerini, 4.sütun ise günlük ihtiyacımızı karşılama oranını ifade etmektedir. Bu üründe tüketicilerin tüketim alışkanlıkları göz önüne alınarak daha gerçekçi değerlendirmeler yapılmasına olanak sağlamak amacıyla iki farklı porsiyon değeri ifade edilmiştir.

Şekil 11, besin öğelerinin günlük ihtiyaçları karşılama oranının yanısıra söz konusu besin öğeleri için tüketim önerileri içermektedir.

Beslenme uzmanları, vücut için gerekli olan ancak fazla tüketiminin ciddi sağlık problemlerine yol açtığı bilinen doymuş yağ, yağ asitleri, kolestrol ve sodyum alımının mümkün olan minimum seviyede tutulmasını, vücut işlevlerinin eksiksiz ve programlı bir şekilde yerine getirilmesine destek olan vitamin ve minerallerin ise mümkün olduğunca yüksek değerde vücuda alınması gerektiğini belirtmektedirler. Diyet lifi, A Vitamini, C Vitamini, Kalsiyum ve Demir gibi besin öğeleri, pek çok hastalığın gecikmesi hatta önlenebilmesinde etkili olmaktadır. Örneğin, yeterli düzeyde kalsiyum alımı, yaşın ilerlemesi ile birlikte kemik erimesine neden olan osteoporoz riskini azaltabilmektedir. Yeterli düzeyde diyet lifi tüketimi bağırsak faaliyetlerini düzenlerken, meyve ve sebzelerde bulunan katı lifler kalp rahatsızlıklarının belirli oranlarda engellenmesinde yardımcı olabilmektedir.

Unutulmamalıdır ki, Besin Değeri Etiketleri yalnızca vücudumuz için faydalı besin öğelerini almamız konusunda bizi bilgilendirmekle kalmamakta, aynı zamanda günlük ihtiyaçlarımızı göz önünde bulundurarak beslenme alışkanlıklarımızı değerlendirmemiz konusunda da bize rehberlik etmektedir.